سکوت سنگین

من گرفتار سنگینی سکوتی هستم که گویا قبل از هر فریادی لازم است

پیش از مرگ کاری کنیم
ساعت ٤:٤٦ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱٠ فروردین ۱۳٩۳   کلمات کلیدی: الهی قمشه ای

زندگی انسان فانی بر کُره ی خاک چیست؟

بیشتر مردمان چون گرداب به گِرد خود می چرخند

می خورند و می آشامند

و پریشان می گویند

مایه ای به چنگ می آورند و به راهی هدر می دهند

به اوج می روند و بر خاک می افتَند

کورانه می کوشند و چیزی نمی یابند

و آنگاه می میرند و محو می شوند

و هیچ کَس نمی پرسد که آنان چه شدند و کجا رفتند

...

اما گروهی دیگر از ما آدمیان هستند

که عطشی سوزانْ و سیری ناپذیر در جانشان بَرافروخته

نه عُمرْ با عامیان گذارند

و نه بی هدف به هر سوی بگردند

و نه چون توده ای از غبار

در گردبادی بی مقصور سرگردان باشند

آری، دسته ای از ما آدمیان می کوشیم

تا پیش از مرگ کاری کنیم و یکسر بی ثمر نرویم

بلکه از این سیل خروشان پر شتاب

که به مرداب فراموشی می ریزد

چیزی برباییم

نه آن که تنها

شکم گورهای بلعنده را پر کنیم.

 

از شعر نیایشگاه راگبی (Rugby Chapel) اثر متئو آرنولد (Matthew Arnold) ترجمه حسین محی الدین الهی قمشه ای


 
عقل و عشق
ساعت ٧:۳۸ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ٢٢ اسفند ۱۳٩٢   کلمات کلیدی: الهی قمشه ای

اختلاف عَقْلْ و عِشْقْ در مراتب اِدراک است

و تا هنگامی که آدمی دَرک ماهیّات و حدود و رُسوم و تَعینات مُتِکَثِره می کند

و کائنات را یک یه یکْ به ترازویِ خویشْ می سَنجد و هر یک را وزنی و نامی می نهد،

و تمیز می دهد میانه ی

زَهر و شِکَر

و زِشت و زیبا

و شَب و روز

و کُفر و ایمان

و مِیخانه و مِحراب

و دُرست و نادُرست

و خِیر و شَر،

و در یک چهارچوبِ مَنطقی و ریاضیْ جَهَتِ اِشْتِراکْ و جهت اِخْتِلاف و جِنس و فَصلِ موجودات را معیّن می کند

و بیرون از چهار حَد و شِش جَهت و پنج گوهَر چیزی نمی دانَد

و در این میانه خود را مِحوَر همه قضاوت ها و سنجش ها و ارزش ها می شناسد،

قوّه ی اِدراکِ او در مرتبه ی عَقل است

و او را عاقِل گویند

امّا وقتی نیزه ی اِدراکِ او سِپَرِ آهنینِ زمانْ را در شِکافتْ

و زِندانِ اَبَدْ را در شِکَسْت

...

و دانِست که مادرِ گُل ها خار است

... و دانستْ دِل های عاشِقان در حلقه ی زُلفی گرفتار است که کمندِ همه ی آزادی ها و مَحْفِلِ عِیش و عِشرَت جاودانه دل های عاشقان است...

بنابراین، همان قوه ی اِدراک ما که در مرتبه ی نازله عنوان عقل داشت در مراتب کامل تر عنوان عشق پیدا می کند.

حسین محی الدین الهی قمشه ای – پیشگفتار منطق الطیر فریدالدین محمد عطار نیشابوری